معنای اخلاق – پرسمان

برای مطالعه بیشتر می توانید به كتاب “دروس فلسفه اخلاق”، تألیف محمدتقی مصباح یزدی، انتشارات اطلاعات، مراجعه كنید. الآن افراد مذهبی تنها چیزی را که نشانه ی اسلام می دانند، احکام اسلام است. اسلام نگاه ویژه ای به بشر دارد؛ اولاً تئوری فطرت ـ که از مهم ترین ارکان معارف انسان شناحتی اسلامی است ـ بر سرشت واحد انسان در طول تاریخ تأکید می کند و ثانیاً اسلام همان طور که نگاهی مثبت به جهان دارد (به معنای غلبه و ستیزه نیروی خیر بر شر در عالم) نهاد بشر را نیز تحت تأثیر ظرفیت های شناخیت و گرایش خیر و در نتیجه مثبت ارزیابی می کند.

می دانید چرا؟ چون این آموزه یکی از مهمترین عوامل قدرت، موفقیت و پیروزی انسان در زندگی است. اخلاق در این اصطلاح، در عرض مسائلی مانند هنر، علم، حقوق و دین قرار دارد؛ اما در عین حال متفاوت با آنها به کار برده می شود. این واقعیتی انکار ناپذیر است که امروزجهان به طور کلی در معرض تزلزل اخلاقی شدیدی واقع گشته و به آشوب سختی گرفتار آمده و انسان پس از آن که خویشتن را از خدا و رهنمودهای او بی نیاز دانست، بالطبع توانایی علمی و عملی پی ریزی اساس محکمی را که آن را زیربنای اخلاقیات فردی و اجتماعی قرار دهد و ساختمان زندگی بهترو مطلوب بر روی آن استوار گرداند، به طوری که اطمینان آور و رضایتبخش باشد، از دست داده است .

هر کار یا خصلت و خوی را که در جهت کرامت او باشد و بر ارج انسانی اش بیفزاید و او را به خدا نزدیک تر کند، کار و خصلتی روا و پسندیده میشناسد و هر کار یا خصلت و خوی را که بر کرامت انسانی او آسیبی وارد کند و او را در راه تقرب به حق ناتوان گرداند، کار و خصلتی ناروا و ناپسند میشمرد و از آن میپرهیزد. رسول خدا صلی الله علیه وآله که تنها در مسجد نشسته بود، برای او جا به جا شد؛ وی گفت: «ای فرستاده خدا ! وی در پایان گفت: در حوزه وسیعتر دعا برای غلبه بر دشمنان، نفی قدرتطلبی و تجاوز به حقوق دیگران و یا بیاعتنایی به ثروت مالاندوزان مورد توجه است.

پرستش نژاد، قومیت و تاریخ و یا حمایت از رسوم نیاکان، از صفات ناپسند مردم جاهلی بوده که نمی گذاشته آنان رشد کرده، به افق های دوردست بنگرند. کلیدواژه: فضایل، رذایل، علم اخلاق، صفات خوب و بد. اختیار نمودن اخلاق خوب و دوری از اخلاق بد نیز برای این هدف ضروری است. جا برای نشستن زیاد است». نحوه نشستن آن حضرت بسیار مؤدبانه بود؛ به گونهای که هیچگاه دیده نشد که پای خود را در حضور دیگران دراز کند. هرکس با ایشان هم مجلس میشد، پیامبر از حضور او بلند نمیشد، بلکه چندان مینشست و صبر میکرد که خود او برخیزد.

فردي که پايبند به مکارم اخلاقی باشد و اصل غیبت نکردن، سوءظن و عیب جویی دیگران را در خلق و خوی خود نهادينه کرده؛ به طور قطع در روابط اجتماعي خود نيز منافع اجتماع را هم مد نظر مي­گيرد و اگر افراد جامعه اينگونه باشند؛ اخلاق اجتماعي در اين جامعه نهادینه شده ­است و یقینا جامعه ­ای همچون مدینه فاضله خواهیم داشت. مراد از اخلاق خانواده ارزش ها و احکام اخلاقی مربوط به حوزه روابط خانوادگی است. یک. اتصاف به فضایل اخلاقی و تحصیل مجموعه کمالات و خصلتهای پسندیدهای که انسان در مسیر خودسازی و پرورش نفس، خود را به آنها میآراید.

عدم توجه به اخلاق کار در مدیریت سازمان ها، در کشور ما که از یک سو باید بر پایه ی ارزش های اخلاقی متعالی باشد و از سوی دیگر با کشورهای پیشرفته جهان فاصله ی قابل ملاحظه دارد، در شرایطی که انتظارات اجتماعی از سازمان ها در باره ی مسائلی مانند محیط زیست، حقوق زنان، کودکان، معلولان، عدالت در استخدام و کاهش نیروی انسانی، نیز افزایش یافته. فإنّه من عمل لغیر اللّه وکله اللّه الی ما عمل. قال النبی(ص) و احذر صحابه من یقبل رأیه وینکر عمله. بحار الانوار، ج72، ص114، قال النبی(ص): لا تنظروا إلی کثره صلاتهم و صومهم، و کثره الحج و المعروف، و طنطنتهم بالیل ، و لکن انظروا الی صدق الحدیث و أداء الامانه.

قال النبی(ص): زینه الحدیث الصدق.(بحار الانوار، ج68، ص9). بحارالانوار، ج68، ص385، کنزالعمال، ح5141. بحارالانوار، ج 68، ص393. »(مستدرک الوسال، ج7، ص203). مستدرک الوسائل، ج7، ص223. 8-حرف و عملشون با هم مطابقت داره. احترام افراد چنان برای ایشان مهم بود که اگر میخواست به کسی اشاره کند، هرگز با انگشت اشاره میکرد، بلکه با کف دست خود اشاره میکرد. همچنین به ویژگیهای افراد دارای اخلاق حرفهای مانند احساس مسئولیت، برتریجویی و رقابتطلبی، صادقبودن، احترام و تکریم دیگران، رعایت ارزشها و هنجارهای اجتماعی، عدالت و انصاف، همدردی با دیگران و وفاداری اشاره میشود. تعبير تسويه در مورد نفس بهاين معني اشاره دارد كه خلقت آن، دفعي و آني نيست، چنين نيست كه نفس از اول به همين صورت آفريده شده باشد و تا آخر هم به حال اول بماند، بلكه آفرينش نفس در مرحلهاي احتياج به تسويه دارد؛ يعني پس از اصل خلقت، نيازمند به تكميل است.

زمانی که استرس، نگرانی و افسردگی دارید، همه ی اینها دست به دست هم خواهند داد که زودتر پیر شوید. فکر کنم بد نباشد اشارهای هم به تفاوت دو اصل کانونی عدالت و آزادی داشته باشید که عدالت اصل کانونی اخلاق اسلامی و آزادی اصل کانونی لیبرالیسم است و اینکه آیا در اخلاق اسلامی آزادی ذیل عدالت تعریف میشود یا نه؟ ـ بنابراین، در اینجا مقصود از “اخلاق اسلامی”، اخلاقی است که در سنت اسلامی و بر مبنای منابع معتبر اسلامی، یعنی قرآن و سنت، پرورده شده است. 2.بخش دوم: اخلاق، نظام ارزشی و هنجاری که انسان موظف است اعمال و منش خود را بر اساس آن تنظیم کند و جهت یابی کمال و تعالی را در قالب بایدها و نباید های اخلاقی از آن دریافت نماید.

8. کد اخلاقی را باید تا جایی که امکان دارد ساده و صریح نوشت. یکی از مهمترین کار هایی که در این زمینه باید تمرین کرد برخورد شاد است. به علاوه، تکلیف از سوی حکیم، دربردارنده هدفی است که در جهت تضمین سعادت و خیرخواهی مکلّف، صادر گشته، و به گونهای است که بدان میتوان رسید و گرنه تکلیف، عبث و بیهوده بود. در اصل، فرستادن انبیا و شرایع الهی، و وعد و وعید، و ترغیب و ترهیب، و امر و نهی، و ثواب و عقاب و هر گونه تکلیف و نیز کوشش اصلاح طلبان خیرخواه، در طول زندگی بشر، دلیل بر امکان تربیت است و این که انسان مقهور سرنوشت از پیش تعیین شده نیست و گرنه تمامی این تلاشها بیهوده و برخلاف حکمت الهی میبود؛ زیرا تکلیف براساس حکمت، آزمایش و اختبار است، و اختبار بدون اختیار شایسته نیست.

در تمام موارد سعی میکند ممتاز باشد؛ اعتماد به نفس دارد؛ به مهارت بالایی در حرفه خود دست پیدا میکند؛ جدی و پرکار است؛ به موقعیت فعلی خود راضی نیست و از طرق شایسته دنبال ارتقای خود است؛ سعی نمیکند به هر طریقی در رقابت برنده باشد. اما میل جنسی در دختران با ازدواج و تجربه جنسی کمال و نمو و رشد پیدا می کند و هر چه به اوج لذت برسد این حس قویتر و لذتی که زن از این عمل می برد عمیقتر و بهتر می شود ، به شرطی که شریک جنسی او قادر باشد تا این حس را به نحو شایسته ای رشد و نمو بدهد و در مسیر سالم از آن بهره برده و در ضمن به زن لذت برساند .

می توانیم بجای اخلاق بد و فتار های زشت، به خوش رفتاری خودمان افتخار کنیم. در کنار آسان بودن، این روش بهترین و موثرترین شیوه نیز محسوب می شود. سرمایهگذاران و مشتریان، صداقت و تمامیت این سبک رهبران را احساس میکنند و احتمالا بیشتر به این سازمانها جذب میشوند. كلمه اخلاق جمع خلق است؛ و در اصل لغت، به معنای صفت انسانی ای است كه در نفس رسوخ داشته باشد و موجب این شود كه افعالی متناسب با آن صفت بدون نیاز به فكر كردن و سنجیدن از انسان صادر شود.

پس ضرورت دارد که در باره¬ی اساس صحیحی که ممکن است اخلاق انسانی بر اساس آن محکم و استوار، بنا شود، بحث و کاوش کنیم؟ مثلاً ميگويد: طبق قاعده “الشيء ما لم يحب لم يوجد” هر چيزي تا به سرحد وجوب و ضرورت نرسد افزوده ميشود و صاحب فضيلت، نوعي فزوني بر ديگران دارد. همین مساله منجر شده است تا امر به معروف جایگاه قابل توجهی در جامعه ما نداشته باشد.

1. ارتباط مؤثر علم و اخلاق: گروهي معتقدند علم و حكمت سرچشمة اخلاق حميده است و رذائل اخلاقي معلول جهل و ناداني است و تنها راه براي مبارزه با رذائل اخلاقي و پيدايش فضائل، گسترش علم و دانش و بالا بردن سطح افكار جامعه است و «فضيلت» مساوي با «معرفت» است. دیگر دانش ارزش های مربوط به حیات اختیاری انسان. در منطق مادیگرایان، جایگاهی برای اخلاق وجود ندارد، بلکه آن را مخلّ به حیات، و مانع از رسیدن به لذتهای زندگی میشمارند. اگر کسی نزد پیامبر میآمد، حضرت حتماً برای احترام او واکنش نشان میداد؛ برای مثال از مکان خود جا به جا میشد.

بیشتر اوقات رو به قبله مینشست. » فرمود: «چشمهایتان را از گناه پوشیده دارید؛ جواب سلام را بدهید؛ نابینایان را راهنمایی کنید و امر به معروف و نهی از منکر کنید». روزی به یاران خود فرمود: «حق مجالس را ادا کنید». گفتند: «حق مجالس چیست؟ طرفدار حق است؛ در قضاوت تعصب ندارد؛ بین افراد از لحاظ فرهنگی، طبقه اجتماعی و اقتصادی، نژاد و قومیت تبعیض قائل نمیشود. از اینرو، سلامت قلب حاکی از بیداری فطرت و بینش عقل است، و آدمی را به سوی حق راه میبرد. لوازم خانه و زندگانى را به پشت خود از بازار به خانه مى برد.

دیدگاهتان را بنویسید