درباره بیدل دهلوی – ایرنا

اشعار جدایی از عشق با شعر کوتاه تک بیتی و دو بیتی و اشعار نو… بیمکانی ِ شعر قدیم، جای خود را به شعری با تشخص ِ زمانی و مکانی داد. سهراب در سال 1332 دوره نقاشی دانشکده را با رتبه اوّل به پایان رساند و به عنان طراح در سازمان همکاری بهداشت مشغول به کار شد. بیدل در بیشتر علوم حکمی تبحر داشت و با طریقه صوفیه نیز آشنا بود.

در این شعر نیز شاعر مجدداً از اویی سخن می گوید که بیشتر جذب شعر شده است. هرگاه میخواهید دست به کاری بزنید و دل آسوده نیستید که چرا میخواهید چنین کاری بکنید، دوباره آن را با چَم و هدف زندگانی خود بسنجید و با آن مشورت کنید. شعر فروغ فرخزاد از همان آغاز یعنی حتی در فرم توللیوارش هم با نوع بیسابقهای از جسارتهای بیانی عرضه شد. هنجارشکنی در مواجهه با اخلاقیات عرفی و پارهای از دگمهای اجتماعی که با اقتضائات زندگی معاصر در تباین بود، در شعر فروغ به بیانی آزاد، رها شده و واقعگرایانه انجامید.

او برای مقابله با جهان زبان مردمحور فارسی، ناگزیر از تن دادن به مین جهان میشود و حسیت، اندیشه و جهان زبان مردمحور فارسی، چنبره آن به خدمت میگیرد. مولانا نفس افراد را موضوعی برای پابند کردن افراد برای رسیدن به عشق و عرفان و خداشناسی میداند و به طور مستقیم و غیر مستقیم در بسیاری از اشعارش درباره این موضوع صحبت کرده است. این تاکید بر زنانگی فروغ فرخزاد همواره وجود داشته است و ما همیشه این خطکشی و مرزبندی را در ادبیاتمان شاهد بودهایم. در واقع دیوان غزلیات او در بر دارنده اصطلاحات و نمادهای عرفانی است. غزل های عاشقانه او در طول ادبیات فارسی، نمونه ای بارز از استحکام کلام و لطافت شعر است.

در این میان دغدغه اصلی این ذهنیت استعاری و فلسفی در شعر بیدل ، قبولاندن زیبایی بیقید و شرط قطعیت یافته ازلی و ابدی و تغییر ناپذیر جهان به مخاطب است . نه در این شعر به این بیانگری تن میدهد و نه در هیچ شعر دیگر یا اصولا چنین نیازی را حس نمیکند. در رده سنی زیر ۱۳ سال: نسترن رضاییان جایزه ویژه داوران از بناب را به دست آورد و هانیه فروغی نفر اول، آیدا آقا محمدی نفر دوم و الینا مهدی قلی خانی نفر سوم همگی از شهرستان بناب توسط هیات داوران انتخاب شدند. در این مجموعه سهراب از فضای سورئالیستی و وهم انگیز مجموعۀ قبلی فاصله گرفته و کمابیش نگاه به طبیعت و وصف زیباییها در این مجموعه به چشم می خورد.

شاعر در این دو مجموعه به طور کلّی از حال و هوای دو کتاب قبلی خود فاصله گرفته و به نحو آشکاری قدم در وادی دیگری نهاده است و رویکردی عالمانه به عرفان به خصوص از نوع شرقی آن در کتاب شرق اندوه دیده می شود. شاید بتوان گفت این منظومه از آغاز انتشار تا کنون بیشترین تأثیر را بر روی شاعران جوان، نهاده است و هر شاعری در آغاز راه، مدّتی را به کلنجار رفتن در دقایق باطنی و ظاهری این مجموعه می گذراند. طولانی ترین سفر خارجی سهراب به کشور هند بوده است و به نظر می رسد که ادبیات و هنر رمز آلود و اسطوره ای و باورهای مذهبی و رسوم اعجاب انگیز هند، تأثیر شگرفی بر شاعر جوان گذاشته باشد زیرا در آثار بعدی خود مکرراً تلمیحات بی شماری به هنرها، مذاهب و آداب و رسوم سرزمین هند دارد.

این تاکید بر جنسیت در آثار شاعران مرد، به ندرت دیده میشود و یا سویهای کاملا سلطهگرانه و مقتدرانه دارد. چه می باری بر این دنیای ناپاکی ؟ اما بر این نکته نیز میتوان تامل کرد که کدامیک از پارامترهای “زن” و “شاعر” در “زن – شاعری” فروغ فرخزاد و ویژگیهای مترتب بر شعر او غلبه دارد؟ شاید بتوان گفت که رواج عرفانی شرقی و به خصوص هندی و نیز توجّه خاص به بودا و تعلیمات او در شعر سهراب حاصل همین دیدارهای مکرّر از هند و بازدید از مراکز مذهبی و دینی باشد.

سهراب در این مجموعه به زبان خاص خود رسیده است. در سال 1340 سهراب سوّمین و چهارمین مجموعه شعر خود با عنوان های آوار آفتاب و شرق اندوه را منتشر ساخت. شاعر در این دو مجموعه در جدال با واژه ها برای آوردن حرفهای خود دچار زحمت شده و گاه به نظر می رسد که ظرف، تاب تحمل مظروف را ندارد محتوی در اوج است ولی کلام در ابتدای راه.

در صورت تمایل برایمان بنویسید کدام بیت یا غزل حافظ را بیشتر از بقیه دوست دارید؛ همچنین میتوانید زیباترین اشعار عاشقانه مولانا را در سایت انگیزه بخوانید. اگر بخواهیم بهصورت خلاصه نامی از شاعران قدیمی و سرآمد زبان فارسی که در سرودن اشعار عاشقانه، گوی سبقت را از دیگران ربودهاند ببریم، نام سعدی، مولانا و حافظ را میتوانیم بیاوریم. خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در فارس، گفت: انقلاب اسلامی، انقلابی در حوزه ادبیات، شعر و دیگر شاخههای هنری بود و آن پیام هنرمندانه حضرت امام خمینی(ره) فرمودند: «خون پاک صدها هنرمند فرزانه در جبهههاى عشق و شهادت و شرف و عزت، سرمایه زوالناپذیر آنگونه هنرى است که باید، به تناسب عظمت و زیبایى انقلاب اسلامى، همیشه مشام جان زیباپسندِ طالبانِ جمال حق را معطر کند.» در ادامه ایشان میفرمایند: «تنها هنرى مورد قبول قرآن است که راه ستیز با جهانخواران و در راس آن آمریکای جنایتکار را به ما میآموزد».

سلمان به همراه سید حسن حسینی و قیصر امینپور، سه ستون استوار شعر انقلاب اسلامی بودند. شکی نیست که فروغ به گوهر شاعر اصیلی است پس جا دارد بپرسیم که چرا نگاه به شعر او همواره از فیلتر مجموهای به نام فروغ فرخزاد میگذرد و چرا همیشه میخواهند این شعر را لاجرم به یک وحدت ارگانیک یا کیفیت زندگی واقعی او برسانند؟ این اشعار برای شروع سخنرانی جذاب، یک آغاز مناسب، جذاب و کامل به حساب می آید. جشن گرفتن برای پیروزی و بزرگداشت موفقیت خوب است، اما مهمتر از آن درس گرفتن از شکست است.

فروغ اگرچه عاصی است اما این وضعیت را مبارزه نمیطلبد. اگرچه امروزه دیگر کمتر از تای تانیث در مورد شاعر زن استفاده میشود اما واقعیت این است که زمینه ذهنی یادشده، همچنان به قوت خود باقیست. با پذیرش این نکات می توان گفت که در زمان حضور استعمار انگلستان در هند، عملکرد و نفوذ خط نستعلیق فارسی و شعرهای ایرانی در هند همچنان متداول و قوی بوده است. این هر دو گرایش، با استقلال اندیشه زن شاعر در تباین است.

دیدگاهتان را بنویسید