تربیت اخلاقی در فرد و جامعه

در قرآن مجید و احادیث نبوی مانند نماز و روزه بر اخلاق خوب بسیار تاكید شده است و همان طور كه متخلفین از عبادات به عذاب تهدید شدهاند به آدمهای بداخلاق نیز به شدت هشدار داده شده است. در مكاتب مختلف بحثهای فراوانی پیرامون شناخت ملاك فضیلت و تمییز فعل اخلاقی از غیر آن صورت گرفته و هر مكتب به فراخور مبانی فكری خویش معیار خاصی را ارائه داده و جدول مشخصی را برای فضائل اخلاقی ترسیم نموده است در این گفتار كوتاه ابتدا به برخی از این نظریات اشاره نموده و سپس دیدگاه اسلام مطرح شد.

در رهبری اخلاقی رفتارهای مختلفی دیده میشود که میتوانید آنها را در محیطهای مختلف تمرین کنید تا این مهارت های رهبری را رشد دهید. از قبل آماده باشید: نحوهی پاسخگویی به سناریوهای نظری را تجسم کنید؛ بنابراین، میتوانید پیش از موعد دربارهی اصول اخلاقی این موارد فکر کنید. همهی موارد گفتهشده به این معنا هستند که رهبری اخلاقی به تشکیل جامعه کمک میکند. این سبک رهبری تأثیرات مثبتی بر افراد، اعضای تیمها و در نهایت کل سازمان دارد که در این مطلب به بررسی آنها پرداختیم. مانند فضیلت های صبر، حکمت، و حزم و رذیلت های پرخوری، شتاب زدگی و سبک مغزی.

حال با توجه به اینكه كمال نهایی انسان وصول به مقام قرب الهی است، در نتیجه هر فعل و صفتی كه انسان را در رسیدن به این مرتبه یاری كند و سبب ارتقاء انسان در مراتب قرب پروردگاری باشد و یا زمینه را برای سیر الی الله فراهم نماید، فضیلت محسوب می شود. كه بنابراین هر آنچه را در وصول انسان به سعادت ابدی كه كمال نهایی آن قرب الی الله است مؤثر باشد، جزو فضائل اخلاقی می توان به حساب آورد. هر دلى در برابرش به خضوع می نشست و هر غرورى از شکستن در پاى عظمت زیبای او سیراب می شد .

حرمت زنان در جامعه محفوظ نیست و جامعه ای که تا دیروز زنان و دختران را ناموس خود می پنداشت ، با شگفتی می بیند که جوانش در خیابان بر سر زن مردم عربده می کشد یا در حضور بانوان ، از گفتن رکیک ترین دشنام ها ابایی ندارد. در مرد میل جنسی اغلب ساده و با هدف مشخصی است اما در زنان این حس ترکیبی است از نوع دوستی – محبت – فداکاری – خانواده دوستی . به عنوان مثال، در یک مصاحبه میتوانید نمونههای مشخصی از مواردی را بیان کنید که در محیط کار صادقانه به آنها عمل کردهاید.

نفس انسان که در ابتدای تولد ضعیف، بسیط و بیرنگ است، به مرور زمان، تواناییهای مختلفی کسب میکند و در گذر ایام صورت مشخصی مییابد. حیاء زن از مرد ، غیرت ناموسی مرد ، عفاف و وفاداری زن نسبت به شوهر ، ستر عورت ، ستر بدن زن از غیر محارم ، منع زنا ، منع تمتع نظری و لمسی از غیر همسر قانونی ، منع ازدواج با محارم ، منع نزدیکی با زن در ایام عادت ، منع نشر صور قبیحه ، تقدس یا پلیدی تجرد جزء اخلاق و عادات جنسی بشمار می روند . و در نتیجه شدت وحدت همین غریزه و نافرمان بودن آن نسبت به قانون و انحرافاتی که از جاده طبیعی پیدا می کند ، بی نظمی و اغتشاش در سازمانهای اجتماعی تولید می شد ( تاریخ تمدن /جلد اول / ص 69 ) به طور خلاصه به سلسله مباحثی که به غریزه جنسی مرتبط اند ,مانند 1. نحوه ارضا غریزه 2. حیای زن 3. غیرت 4. وفا داری به همسر اخلاق جنسی گفته می شود.

مطمئناً، هر روزه با مشکلات زیادی روبرو میشیم؛ اما نکات مثبت بسیار بیشتری نسبت به نکات منفی وجود داره – و افراد خوش قلب به جای حوادث ناخوشایند، به اتفاقای خوب فکر میکنن. در ادامه هر سطح را به طور خلاصه مرور میکنیم. اشاعره منشاء اخلاق را خداوند میدانستند. بر اساس این تعریف، افعال خداوند، ملائکه و حیوانات، معروض حکم اخلاقی قرار نمیگیرند اما غالبا متدینان احکام اخلاقی را شامل خداوند هم میدانند. لذا این طور نیست كه صرف خدمت به خلق و یا تحصیل لذت و گریز از رنج و یا انجام عمل بر اساس احساس وظیفه كمال برای انسان باشد، چه بسا عملی دارای سود فردی است اما فضیلت و عبادت است و یا انجام عملی مستلزم رنج فراوان است اما نهایتاً به لذت فراوانی منجر میگردد و یا فاقد لذت ظاهری محسوس است و یا انسان در تشخیص وظیفه اشتباه كند علاوه بر اینكه نمیتوان بدون یك گرایش توحیدی گفت كه شخص میتواند عملی را صرفاً از روی احساس وظیفه و بدون در نظر گرفتن هیچ گونه نفع یا ضرری انجام دهد.

تذکر این نکته در انتها لازم است که این روش تصمیم گیری و ترجیح مربوط به جایی است که ملاک های شناخته شده و معیارهای روشن وجود نداشته باشد اما اگر معیار قاطع شرعی یا عقلی وجود داشته باشد، باید بر اساس آن عمل کرد. عرض کرد بله. پیامبر فرمود آمده ای از من معنای بر و نیکی و اثم و زشتی را سؤال کنی؟ اما به نظر من در جهان امروز اخلاقیترین ساخت سیاسی و اجتماعی آن ساخت سیاسی ای است که در آن حقوق و کرامت انسانها بهتر محفوظ و محترم می ماند، و هستی و هویت شان لگدکوب ظلم و قساوت نمی شود.

درشت خو و بداخلاق نیست، با صدای بلند سخن نمی گوید و ناسزاگو و بدزبان نیست. فردی هست که بخشندگی جزئی از وجود اون فرده یعنی وقتی که نیازمندی رو می بینه فکر نمی کنه. فرد اول این مثال، بخشندگی جزئی از اخلاقشه چون بدون تفکر این کار رو انجام میده. امّا بیاین خُلق (اخلاق) رو دقیقتر توضیح بدیم. خب حالا بیاین حکمت رو تعریف کنیم. خب طبیعتاً باید از قوهی عقل شروع کنیم.

رهبران اخلاقی انتظارات زیادی از کارمندان خود دارند و آنها خود را مطابق با همان استانداردها نگه میدارند؛ همچنین، انتظار دارند که سایر اعضای تیم آنها نیز الگو باشند. رهبران اخلاقی بر اهمیت استانداردهای اخلاقی تمرکز میکنند و برای آموزش اخلاقی تیمها و همتایان خود میکوشند. رهبرانی که به همتایان و کارفرمایان خود احترام میگذارند، به آنها احساس ارزش ذاتی و فردیت میدهند. روزی یکی از آقایان که اهل حال بود در خدمت مرحوم آیت الله بهاء الدینی نشسته بود و گفت: آقا حالتی پیدا کرده ام که از اجتماع بدم می آید، می خواهم منزوی شوم. تا حالا به این سوال فکر کرده بودین که اخلاق یعنی چی و یا انسان خوش اخلاق به کی میگن؟

رهبران اخلاقی برای بنا نهادن فرهنگ کار اخلاقی کار میکنند، یعنی محیط کار به جای شخصیت یا سیاست، با مجموعهقواعد منصفانهای که بهوضوح بیان شدهاند، اداره میشود. رهبران اخلاقی آگاهانه برای استخدام کارکنانی که مطابق با ارزشهای رهبر و شرکت هستند و همچنین افرادی که مهارت و تجربهی مناسبی برای کار دارند، کار میکنند. علاوه بر این، مهارتهای رهبری اخلاقی میتوانند برای مدیران استخدام بسیار جذاب باشند. آنها باور داشتند که اگر می خواهند به موفقیت برسند، باید علاوه بر حرفه و فن، زیبا بیندیشند و اخلاق مناسب و پسندیده ای داشته باشند. اما افسوس معنای خداحافظی را زمانی فهمیدم که تو را به خدا سپردم!

خوش خلقی می تواند عاملی سازنده و هدایتگر برای مجرمان و کفار باشد و خدا و رسولش نیز مسلمانان را به این شیوه نیکو فراخوانده اند. اکنون بر همان منوال، کسانی میگویند که حسن و قبح (چه حسن و قبح اخلاقی و چه حسن و قبح زیبایی شناختی) رئال نیست بلکه قرار دادی است (حال چه آدم ها باهم قرارداد کنند و چه خدا اعتبار کند) و گرنه ورای قرارداد و اعتبار، چیزی ذاتا خوب یا بد نیست.

دیدگاهتان را بنویسید