آیا مقدمات جنگ ایران و آمریکا فراهم است؟

آنها در چند ساعت این دو شهر را تصرف و به سوی کرمانشاه حرکت کردند. از سوی دیگر کمیسیون مشترک وزرای ایران و پاکستان در اواخر سال 1984 با شرکت وزرای دارایی و امور اقتصادی دو کشور در اسلامآباد تشکیل شد و در خاتمه یک موافقتنامه درباره تشکیل رسمی کمیسیون مشترک دو کشور و یک یادداشت تفاهم راجع به همکاری در زمینههای تجاری، فنی و علمی به امضاء رسید .سال 1364 در راستای گسترش همکاریهای اقتصادی میان کشورهای ایران، پاکستان و ترکیه، پیمان آر.سی.دی تحت عنوان سازمان همکاریهای اقتصادی (اکو) بار دیگر احیا شد. در واقع، اهدافی که برای این سازمان در نظر گرفته شده بود همان اهداف پیمان آر.سی.دی بود. برای واشنگتن و ریاض، این عملیات نسبتاً ارزان بود. هدف دولت صدام از این اقدام، مشغول کردن بخشی از نیروهای نظامی ایران در مرزهای شرقی این کشور بود .در این راستا این کشور مقدار زیادی سلاح و مهمات، از طریق مرز پاکستان به منطقه بلوچستان ایران حمل کرد و در اختیار سران قبایل بلوچ قرار داد. هم زمان طارق عزیز، وزیر خارجه عراق، در مصاحبهای، بدون اشاره به ادامه تجاوز و پیشروی قوای عراقی در خاک ایران، بر مذاکرات مستقیم، به عنوان پیششرط عراق برای دستیابی به هرگونه توافقی برای اجرای آتشبس، تأکید کرد؛ ازاینرو، وزیر خارجه ایران در نخستین ملاقات با دبیرکل سازمان ملل، باتوجه به کارشکنی عراق در روند صلح، اعلام کرد که تا زمانی که نیروهای عراقی در خاک ایران باشند، با آتشبس موافقت نخواهد شد (رجوع کنید به ولایتی، 1380 ش، ص 290ـ297). اما موقعیت ایران، در پی مقابله قوای نظامی با مهاجمان و به عقب راندن آنان از جبهههای غرب و جنوب ــ که به عملیات مرصاد موسوم شد ــ بهتدریج بهبود یافت و با این تغییر اوضاع و بر اثر فشارهای بینالمللی به عراق، مبنی بر لزوم پذیرش آتشبس، سرانجام این کشور در 15 مرداد 1367/ 6 اوت 1988 طی نامهای به دبیرکل اعلام کرد که در صورت اعلامِ رسمی موافقت ایران با مذاکرات مستقیم، عراق نیز با آتشبس موافقت خواهد کرد.

مخالفان اردوغان معتقدند که او میخواهد پای ترکیه را به باتلاق افغانستان باز کرده و به عنوان قدرت اصلی در افغانستان، پا جای پای امریکا بگذارد. دولت پاکستان متعهد شد مجرمین (عادی و سیاسی) فراری ایران را به این کشور تحویل خواهد داد . این دو کشور مجبور به همکاری هایی در افغانستان خواهند شد که پیش از این هیچگاه آن را انجام نداده اند. در عوض فروش این تانکها را به عراق و اردن در شرایط جنگی دو کشور در پیش گرفت. همانگونه که گفته شد تعداد قابل توجهی از نیروهای نظامی پاکستان در سه کشور عربستان، امارات متحده عربی و عمان حضور داشتند و این امر، درآمد قابل توجهی برای دولت پاکستان داشت. عملیات رمضان در 23 تیر 1361 با عبور نیروهای نظامی ایران از مرزهای بینالمللی در منطقهای بهوسعت 600 ، 1 کیلومترمربع در حدفاصل شهر طلائیه (در شمال) و اروندرود (در جنوب) آغاز شد. بر اساس مفاد قرارداد الجزایر و همچنین موافقت نامه های تکمیلی در ۵ دی ۱۳۵۴، و باتوجه به صورت جلسه مربوط به حل وفصل مطالبات متقابل ، که در اول تیر ۱۳۵۵ در تهران به امضا رسیده بود، مقرر شده بود تحویل و تحول املاک ، ساختمانها و تأسیسات عمومی یا خصوصی ــ که تعلق ملی آنها، در پی علامت گذاری مجدد مرز زمینی ، تغییر یافته است ــ تحت نظارت هیئتی مختلط از کارشناسان دو کشور، در مدت شش ماه (از اول تیر ۱۳۵۵) به صورت رسمی انجام گیرد، ولی به رغم آمادگی طرف ایرانی برای تحویل و تحول اراضی ، مقامات عراقی به بهانه های مختلف از انجام دادن کار طفره رفتند ( تجاوز عراق به ایران و موضعگیری سازمان ملل متحد، ص ۳۲ـ ۳۸؛ منصوری لاریجانی ، ص ۱۰۲ـ ۱۰۴؛ ولایتی ، ۱۳۸۰ ش ، ص ۴۹ـ۵۰).به طورکلی ، تمایل حزب بعث عراق به توسعه طلبی و انگیزه قوی حکومت عراق برای تشکیل دولت ملی ـ عربی ، با ضمیمه کردن منطقه خوزستان ایران به عراق (رجوع کنید به طارق عزیز، ص ۸) و قدرت طلبی مشهود صدام حسین ، مهم ترین علل اقدامات دولت عراق بر ضد ایران بود؛ هرچند بهانه های دیگری نیز مطرح می شد.

ضمن اینکه رابطه با آمریکا نیز برای پاکستان امتیازات نظامی و اقتصادی زیادی را به همراه داشت. شکل گیری سازمان جدید در قالب اکو میتوانست موقعیت ایران را در سطح منطقهای افزایش داده و از مشکلات اعضا بکاهد . برخلاف دیگر کشورهای عربی صادرکنندة نفت در منطقه، سیاستهای توزیع در عراق مانع شکل گیری طبقه فرادست ثروتمند شده بود. پس از آن، روابط دو کشور تا حدودی افت کرد که درگیریهای شیعه و سنی در کراچی و ادعای دخالت ایران در آن و گسترش روابط پاکستان با کشورهای عربی در این زمینه مؤثر بود. سکوت در برابر تحولات جنگ: پس از موج اولیه هجوم نظامی ارتش عراق به خاک ایران و شکلگیری هستههای مقاومت مردمی در برابر این تجاوز نظامی، به تدریج نیروهای نظامی جمهوری اسلامی ایران با بازیابی موقعیت و کسب آمادگیهای لازم، به مقابله با این تجاوز نظامی پرداختند. در جریان عملیاتهای نظامی موفقیتآمیزی که توسط آنها طراحی و اجرا شد بخش بزرگی از مناطق اشغال شده از نیروهای عراقی بازپسگرفته شد و در قالب استراتژی تنبیه متجاوز، جنگ در خاک عراق تداوم پیدا کرد. با شکستهای پیاپی ارتش عراق، موج حمایت کشورهای حامی این کشور نیز به میزان قابل ملاحظهای افزایش پیدا کرد.

نصیر احمد نور در ادامه بیان کرد: براساس اطلاعاتی که داریم بخش قابل ملاحظهای از افراد طالبان طرفدار ادامه جنگ نیستند و در مجموع جنگ بر آنها و بر ملت افغانستان تحمیل شده، اما تلاشها امیدوار کننده است و بهعنوان نمونه شاهد بودیم که در آستانه عید فطر دولت افغانستان آتش بس یکجانبه را اعلام کرد که طالبان هم چنین کردند. با موفقیتهای نظامی ایران، جامعه جهانی با حساسیت بیشتری تحولات جنگ عراق و ایران را مورد توجه قرار داد. در اوایل سال 1983 وزیر کشور ایران از پاکستان بازدید نمود و بسیاری از مسائل مرزی حل و فصل گردید و قرار شد سالانه کمسیون مشترکی در این مورد تشکیل شود. عوامل مورد نظر همگی از جمله علل مهم بروز جنگ در طول قرون متمادی بوده و در ادبیات نظری منازعه های بین المللی نیز به طور گسترده ای مورد توجه قرار گرفته اند. بررسی احتمال و چگونگی جنگ میان ایران و آمریکا مستلزم بررسی دقیق عوامل دیگری است که از نمودهای عینی و فیزیکی یک درگیری نظامی مانند اعزام ناو و پرواز بمبافکن بسیار مهمتر هستند. در سال 1982 یک هیأت اقتصادی ایران به پاکستان سفر کرد و درباره خرید برخی کالاهای مورد نیاز از پاکستان، تزانزیت کالا از هند با استفاده از راهآهن پاکستان و اتصال راهآهن ایران به پاکستان با مقامات آن کشور مذاکره نمود.

دیدگاهتان را بنویسید